حدود ۸,۰۰۰ سال پیش، تمدنهای متعددی در دشتهایی حضور داشتند که امروزه در زیر آبهای دریای شمال و دریای بالتیک قرار گرفتهاند. اکنون گروهی از دانشمندان وارد یک مطالعه گسترده شدهاند تا این مناطق را بهطور دقیق تحلیل کنند و شواهدی از این تمدنهای گذشته به دست آورند. عامل زمان در این پژوهش نقشی حیاتی دارد، زیرا بسیاری از نواحیای که دانشمندان قصد بررسی آنها را دارند، در حال حاضر بهعنوان زمینهای بسیار ارزشمند برای نصب مزارع بادی دریایی در نظر گرفته شدهاند.
در بازهای حدود ۸,۰۰۰ تا ۶,۰۰۰ پیش از میلاد، دریای شمال و دریای بالتیک در واقع دریا به شمار نمیرفتند. این مناطق، دشتهای پهناوری بودند که زیستگاه تمدنهای انسانی باستانی محسوب میشدند. با پایان یافتن آخرین عصر یخبندان، سطح آبها بهتدریج افزایش یافت و این سرزمینهای کمارتفاع را در خود فرو برد و تقریباً تمام نشانههای تمدنهای شکوفا را ناپدید کرد، هرچند نه بهطور کامل.
مرکز پژوهشی مناظر غرقشده دانشگاه بردفورد در بریتانیا، سازمان زمینشناسی هلند، مؤسسه دریایی فلاندرز و دانشگاه یورک در قالب یک همکاری پژوهشی با عنوان SUBNORDICA بهزودی بررسی این تمدنهای گمشده را آغاز خواهند کرد. یکی از سرزمینهای باستانی که این پروژه قصد مطالعه آن را دارد، دوگرلند است که گمان میرود حدود ۸,۲۰۰ سال پیش در ناحیه دریای شمال رونق داشت.
وینسنت گافنی، مدیر مرکز پژوهشی مناظر غرقشده، در بیانیهای مطبوعاتی توضیح داد که حدود ۲۰,۰۰۰ سال پیش، سطح آب دریاهای جهان نزدیک به ۱۳۰ متر پایینتر از سطح کنونی بوده و با گرمشدن تدریجی اقلیم جهانی و افزایش سطح دریاها، مناظر منحصربهفردی که هزاران سال محل زندگی جوامع انسانی بودند، ناپدید شدند. به گفته او، اطلاعات بسیار اندکی درباره مردمانی که در این دشتهای وسیع زندگی میکردند در دست است. در شرایطی که اروپا و جهان به سمت هدف خالص صفر حرکت میکنند، توسعه فلاتهای ساحلی به یک اولویت راهبردی تبدیل شده و پروژه SUBNORDICA قصد دارد با بهرهگیری از جدیدترین فناوریها، این سرزمینها را کاوش کرده و به توسعه پایدار کمک کند.
این فناوریها، شامل نقشهبرداری پیشرفته از بستر دریا، شبیهسازی رایانهای سکونتگاههای از دسترفته، ابزارهای پیشرفته هوش مصنوعی، مطالعات لرزهای و صوتی و همچنین حفاریهای اکتشافی میشوند. در ماه مارس، دانشگاه بردفورد اعلام کرد که قصد دارد دادههای بهدستآمده از بررسیهای مغناطیسسنجی را که برای ارزیابی اثرات زیستمحیطی طرحهای آینده انرژی سبز گردآوری شدهاند، تحلیل کند. پژوهشگران این دانشگاه معتقدند میدانهای مغناطیسی میتوانند به شناسایی مناطقی که دچار فرسایش شدهاند کمک کنند.
بررسی این تمدنهای غرقشده نیازمند اقدام فوری است. گسترش عظیم زیرساختهای انرژی سبز میتواند دسترسی علمی به این مناطق را محدود کند و به همین دلیل پروژههایی مانند SUBNORDICA با شتاب در تلاشاند پیش از آنکه فرصت از دست برود، این نواحی را بررسی کنند.
پیتر موه آستروپ، باستانشناس زیرآبی موزه موسگارد دانمارک، میگوید که پروژه SUBNORDICA اهمیت خطوط ساحلی باستانی و منابع آنها برای جوامع انسانی را بررسی خواهد کرد. به گفته او، از طریق بررسیهای غواصی در خلیج آرهوس در دانمارک مشخص خواهد شد که سکونتگاههای ساحلی تا چه اندازه در مقایسه با سکونتگاههای داخلی گسترش داشتهاند و همچنین نحوه بهرهبرداری از منابع دریایی در بازهای حدود ۹,۰۰۰ تا ۸,۵۰۰ سال پیش روشن میشود.
در حالی که کشورها با افزایش سطح دریاها دستوپنجه نرم میکنند، دانشمندان با سرعت در تلاشاند دریابند چه بر سر انسانهای پیشاتاریخی آمده است؛ انسانهایی که آنها نیز افزایش دما را تجربه کردند، افزایشی که در نهایت تمدنهایشان را تهدید کرد و از میان برد.
